01 De klassiek gelijnde Oostvaarder heeft een groot vaargebied: geschikt voor zowel groot als klein water

02-03 De open kuip, met daar de buitenstuurstand

Piet Laffra

De Oostvaarder is op de Friese wateren, maar ook daarbuiten, een bekende verschijning. Het schip oogst vaak bewonderende blikken vanweg zijn klassieke vormgeving, in combinatie met een fraaie en degelijke afwerking. De basis daarvoor werd gelegd toen Pake Oost in 1958 een werfje kocht, dat zich vooral bezig hield met houtbouw.

Pake continueerde destijds de bouw van de in 1934 ontworpen Akkrummer Jol, vandaag de dag een gewilde klassieker. zijn zoon zette de traditie voort - zij het in staal -en in 1968 ging de eerste oostvaarder 900 te water In 2005, na een korte onderbreking, besloot ook kleinzoon Wolter voort te gaan op de ingeslagen weg. Hij is de bouwer van de 'Avalon', de Oostvaarder 1200 waarmee we vandaag een proefvaart gaan maken op het IJsselmeer bij Lemmer. De karakterestieke Oostvaarderuitstraling herkennen we reeds van afstand: langdoorlopende verhoogde boeisel op het voorschip, de strengen zeeg en de valling van het stuurhuisfront. Het verschil met de voorgaande generatie zit vooral in de lengte- breedteverhouding, het hogere vrijboord en het fraai ronde maar opvallend volle achterschip. Waar de vroegere Oostvaarder zich liet zien als een ranke tiener, presenteert deze nieuwe 1200 zich als een Volslanke Dame.

ROYAAL

De uiterlijke kenmerken vertalen zich binnen een royale accomodatie, met twee hutten, een ruime salon, een geschieden douche en toilet en een stuurhuis met daarin ook de kombuis. De salon aan stuurboord een ingetimmerde

langsbank en aan bakboord twee zeer comfortabele fauteuils, zodat je bij een langer verblijf aan boord altijd comfortabel kunt zitten. De stahoogte aan boord bedraagt overal 2 meter, behalve in de achterhut. Deze hut heeft een tweepersoonsbed, die voorin heeft een V-kooi. De toegang naar de achterkajuit is helaas wat onhandig. In het stuurhuis dient eerst het entreetrapje naar de kuip te worden weggerold (goed bedacht, geen krassen op de houten vloer) en dan komt er nogal een krappe ingang te voorschijn, die middels enkele treden toegang geeft tot dit tweepersoons slaapvertrek. Zelfs als je om die reden de V-kooi voorin prefereert, zul je nóg af en toe moeten 'afdalen' naar de achterhut, omdat zich daar - keurig weggewerkt achter een deur- de was- droogcombinatie bevindt. Een luik onder de vloer van de stuursalon geeft toegang tot de machinekamer. De op het luik bevestigde salontafel heeft een 360 graden 'all direction' blad dat kan worden weggeschoven om het luik te openen. Voor onderhoud en reparaties is er rondom de motor meer dan voldoende ruimte en ook de isolatie van de machinekamer is dik in orde. Met het luik dicht is tijdens het varen weinig te horen van de 110 pk viercilinder Yanmar.

VEILIG GEVOEL

Behalve binnen is er aan boord van deze Oostvaarder ook buiten volop ruimte. Onder meer dankzij de brede gangboorden en de minimaal 70 centimeter hoge roestvrijstalen zeereling kunnen de opvarenden zich bovendien met een veilig gevoel over het schip bewegen. Alleen bij het in- en uitstappen van de kuip is er een kleine hindernis, als gevolg van de doorlopende kuiprand. Ter plekke is wel een goede handgreep aangebracht, maar de zeereling is hier net even iets lager. De oplossing van deze onvolkomenheid is echter nauwelijks mogelijk zonder de mooie lijn van de Oostvaarder aan te tasten. Een leuk detail vormen de handrelingen op het roefdek: ze zijn opzettelijk iets meer naar de as van het schip geplaatst, waardoor je prima kunt zitten op de roefranden. De oplossing is zo simpel, dat je je afvraagt waarom daar niet op veel méér schepen voor is gekozen. Handig is ook de staande metalen rand waarmee het stuurhuisdak rondom is afgewerkt.

Samen met de pet zorgt de rand er in geval van regen voor dat het lekwater niet op de langslopende bemanning valt, maar wordt  afgevoerd door de rvs loospijpen. Het dak steekt bovendien iets over naar de kuip. Min of meer beschut tegen de elementen kunnen twee personen hier genoeglijk kijken naar de roerganger, die weer en wind wel moet trotseren. Standaard wordt de Oostvaarder uitgerust met een binnen- en buitenstuurstand, maar de eigenaar van de 'Avalon' heeft er expleciet voor gekozen om buiten te sturen. Binnen heeft hij slechts een soort noodbediening laten aanbrengen, die in combinatie met een afstandsbediening kan worden gebruikt. Het zou onze keuze niet zijn, maar het spaart wel veel ruimte in het stuurhuis. Op het stuurhuisdak is een tamelijk hoge mast geplaatst, met een giek en stuenzeil. Het steunzeil verhoogt het vaarcomfort op groot water aanzienlijk, terwijl de mast op binnewater eigenlijk nauwelijks belemmeringen vormt. In het kader van het gebruikersgemak is hij hydraulisch strijkbaar gemaakt. "Hij ligt in een paar minuten", aldus de eigenaar. En dat is een heel verschil met het maststrijken van zijn vorige schip, een stevige Lemsteraak. Het behandelen van het zwaard en de zeilen werden hem en zijn vrouw uiteindelijk te zwaar en mede om die reden werd de keuze voor dit motorjacht gemaakt, een traject dat meer zeilers vroeg of laat afleggen.

  04  Brede gangboorden  05  Salon  06  Kombuis  

  07 Natte Cel  08  Standaard wordt een 110 pk

      Yanmar ingebouwd, ruim voldoende voor een

      kruissnelheid van rond de 12 km/uur

VAREN

De Oostvaarder 1200 is een onder CE-categorie gebouwd knikspant kotterjacht met kimkielen. Hoewel de 1.10 meter diepgang niet direct wijst op een zeegaand schip, gedraagt de 'Avalon' zich met een 6 Beaufort op het IJsselmeer opvallend stabiel. Zelfs met de wind onder een hoek van 90 graden varen we mede dankzij het steunzeil, heel comfortabel. Met de wind op de kop behoud het schip goed zijn snelheid van ruim 6 knopen. In combinatie met de verhoudingsgewijs beperkte diepgang en een kruiphoogte (met gestreken mast) van 2.80 meter garanderen deze vaareigenschappen een groot vaargebied. Bovendien verschaffen de kimkielen de mogelijkheid om op het Wad, of verder van huis, comfortabel droog te vallen. De Franse kanalen, Berlijn, Rijn, Main, Donau, de Middelandse Zee.....met dit jacht kun je eigenlijk overál terecht. Op ruim vaarwater heeft de roerganger daarbij zowel zittendals staand voldoende zicht naar voren.

Op klein vaarwater zal zittend sturen af en toe wat lastiger zijn, omdat het dan moeilijk is om over de dan toch wel hoge kop te kijken. Een voordeel is dan in ieder geval, dat het schip zich bijzonder makkelijk laat manouvreren: lekker koersvast, maar over beide zijden evenzogoed een draaicirkel van krap anderhalve scheepslengte. Zeker met de boeg- en hekschroef erbij heeft het schip dus weinig ruimte nodig. Mocht het onverhoopt toch een keer fout gaan, dan biedt het helemaal rondlopende beghout met de ingebouwde rvs strip meestal uitkomst.

CONCLUSIE

De Oostvaarder 1200 AK is een prettig varend en degelijk gebouwd schip, dat zich vanwege de ruimte en het comfort aan boord zeker ook leent voor een langer verblijf aan boord en dus voor lange reizen. Als je daar het grote vaargebied bij optelt, het je met deze klassiek gelijnde knikspantkotter zo'n beetje heel Europa aan je voeten liggen.